De avond is ongemak – Marieke Lucas Rijneveld

De avond is ongemak – Marieke Lucas Rijneveld

heeft jouw bibliotheek dit boek?

Na de positieve en minder positieve aandacht in de pers, werd ik nieuwsgierig naar dit boek.
Het verhaal speelt zich af in een gereformeerd boerengezin. Meteen in het begin gebeurt er iets verschrikkelijks: de oudste zoon Matties verdrinkt tijdens het schaatsen. De veearts komt het vertellen en de buurvrouw wordt gevraagd meteen de kerstboom op te ruimen. De vader laat het waterbed leeglopen op het erf, want dat deint teveel bij het huilen.

Het trieste begin van een indringend boek, verteld door Jas, een meisje van 12 jaar. Het gezin bestaat nog uit broer Obbe (16) en zusje Hanna (7).
Door het overlijden van Matties valt het gezin uit elkaar, alles verkilt. De ouders kunnen niet met elkaar praten: ‘over de doden praten we niet, die gedenken we’. De kinderen worden aan hun lot overgelaten, er worden geen verjaardagen meer gevierd. De maaltijden duren niet langer dan een kwartier en de moeder eet steeds minder.

Als de MKZ toeslaat, raakt de vader nog meer het spoor bijster. Hij zit hele dagen in zijn rookstoel en gaat alleen naar buiten om mollenklemmen te zetten.
Jas houdt altijd haar jas aan, bewaart van alles in de zakken als herinnering.
Met Hanna schept zij zich een droomwereld ‘aan de overkant waar de lichtjes zijn’. Daar zullen zij naar toe gaan met behulp van ‘de veearts’ of ‘Boudewijn de Groot’. Obbe raakt geobsedeerd door de dood en bedenkt morbide spelletjes. Onder het oog van Jas doodt hij zijn hamster, een konijntje, een vlinder en de haan laat hij door Jas doodslaan. Dit als offer om hun ouders te laten leven.
Aan het einde van het verhaal willen de ouders dat Jas haar jas uittrekt, want er wordt gekletst in het dorp over haar. Jas zegt dat dat niet kan omdat zij dan ziek wordt en dat ze niet wil ‘dat haar ouders doodgaan’.

Eigenlijk valt dit boek niet samen te vatten. De denkbeelden van Jas buitelen over elkaar heen, er worden heel veel metaforen gebruikt. Sommige recensenten zeggen té veel, ikzelf vind het juist mooi, fantasievol taalgebruik. Het meest getroffen werd ik door de gedachten van Jas en de afstand tussen de ouders en hun kinderen. Het verhaal deed mij erg denken aan het boek van Lize Spit, Het smelt. Beiden spelen zich af op het platteland en beschrijven de belevenissen van kinderen, meestal buiten het gezichtsveld van de ouders.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *