Archief van
Auteur: Jacqueline

In februari ben ik gestopt met werken bij de bibliotheek. Lezen is en blijft een grote hobby en het is leuk om van sommige boeken een samenvatting te maken voor tips van dbieb. Verder vind ik het leuk om in de tuin te werken en piano te spelen. Ook wandel ik graag.
Dokter Zjivago – Boris Pasternak

Dokter Zjivago – Boris Pasternak

Heeft jouw bibliotheek dit boek?

De afgelopen weken heb ik mij ondergedompeld in het Rusland van Dokter Zjivago. Directe aanleiding is de reeks Spraakmakende Boeken die dbieb organiseert. Dit boek zal als eerste worden besproken op 2 oktober in de bibliotheek in Leeuwarden.

Het verhaal van Dokter Zjivago herinnerde ik mij matig. Natuurlijk wel de film gezien die in 1965 verscheen, maar deze vertelt maar een deel van het boek. Vooral de romantische versie: over een man die niet kan kiezen tussen twee vrouwen, Tonja en Lara. Met de één is hij gelukkig getrouwd, maar ziet hij meer als zijn beste vriend, met Lara beleeft hij ware hartstocht.

Het boek begint met de begrafenis van de moeder van de jonge Joeri Zjivago en de zelfmoord van zijn vader. Dit speelt zich af aan het begin van de revolutie van 1905. Joeri groeit op bij pleegouders en gaat later geneeskunde studeren. Hij trekt veel op met Michael Gordon, die net als Joeri een joodse achtergrond heeft. Tijdens de Eerste Wereldoorlog wordt Joeri dokter bij het Russische leger. Hier komt hij Lara opnieuw tegen, nadat zij elkaar hebben leren kennen tijdens de studie. Na de oorlog trekt Joeri naar Tonja in Moskou. Als de Russische Revolutie in 1917 uitbreekt trekken Joeri, Tonja, hun zoontje en haar ouders naar de Oeral. Om de tijd door te komen gaat hij vaak naar de bibliotheek om onderzoek te doen en artikelen te schrijven. Daar ontmoet hij Lara weer en beginnen zij een verhouding. Op een gegeven moment dwingt een groepje revolutionairen hem als arts zich bij hen aan te sluiten. Na enkele jaren deserteert hij en gaat samenwonen met Lara. Tonja is onvindbaar. Als de revolutionairen hem dreigen te doden vlucht Lara en Joeri reist naar Moskou om Tonja te zoeken. Daar sterft hij zonder haar te vinden in 1929, eenzaam en arm

Dit is in grote lijnen het verhaal van Dokter Zjivago. Maar er is natuurlijk veel meer. Er zijn ontelbare uitweidingen over personen waar hij mee in aanraking komt, over de omstandigheden tijdens de Eerste Wereldoorlog, de revolutie en de daar op volgende burgeroorlog, belevenissen tijdens die drie periodes en uitgebreide natuurbeschrijvingen. Het boek wordt afgesloten met 25 gedichten die een onderdeel van de roman zijn. In het begin had ik moeite met de ingewikkelde structuur van het verhaal en de onduidelijke hoofd- en bijzaken. Ook hebben de vele personages soms twee of drie verschillende namen. Maar éénmaal aan het lezen kom je in een flow en wil je niets liever dan doorlezen en je laten meenemen in het leven van Dokter Zjivago.

‘t Hooge Nest – Roxane van Iperen

‘t Hooge Nest – Roxane van Iperen

heeft jouw bibliotheek dit boek?

Mijn moeder leest met enige regelmaat boeken over de oorlog: ‘niet altijd leuk maar wel een periode die ik bewust heb meegemaakt’. Toen ik over dit boek las heb ik het meteen voor haar gekocht. Ze heeft het met aandacht gelezen.

De aanleiding voor dit boek was de aankoop van het huis ‘t Hooge Nest door de schrijfster Roxane van Iperen. Zij en haar man kochten dit grote vrijstaande huis in het Gooi in 2012. Het is in 1921 gebouwd door Dirk de Witte, schrijver van het lied ‘Mensch, durf te leven’. Toen er tijdens de verbouwing veel opbergruimten, stompjes kaars en verzetskrantjes werden gevonden is de schrijfster een jarenlang onderzoek begonnen.

De geschiedenis draait om de joodse zussen Lien (1912) en Janny (1916) Brilleslijper, afkomstig uit Amsterdam. Zij komen uit een warm gezin dat bestaat uit de ouders Joseph en Fietje, de twee zussen en broer Jaap. Lien is erg muzikaal en danst graag. Overdag is zij naaister en ’s avonds treedt zij op als danser. Janny heeft vele baantjes en is onder andere actief tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Lien woont in een kunstenaarscommune en leert daar haar man Eberhard kennen, gevlucht vanwege het nationaal-socialisme in Duitsland. Janny huwt Bob en zij verhuizen in september 1939 naar Den Haag met zoontje Robbie. In de loop van de oorlog kiezen de zussen voor het verzet tegen de Duitsers. Janny drukt en verspreidt illegale verzetskrantjes, verstopt in de kinderwagen. In eerste instantie gelooft Lien de verhalen niet maar in 1941 wordt zij ook actief in het verzet. Een levendige handel in persoonsbewijzen en distributiebonnen begint.

In 1942 wordt het duidelijk dat Janny en Lien en hun gezinnen gevaar lopen en verhuizen ze naar Bergen. Ook hun ouders en broer gaan daar wonen. Op 1 februari 1943 moet de hele kuststrook worden ontruimd voor de bouw van de Atlantikwall. Via één van hun contacten verhuizen ze naar ’t Hooge Nest bij Naarden. In de loop van die maand groeit het aantal bewoners tot 17 mensen. Gedurende ruim een jaar is het een komen en gaan van onderduikers en leven ze als één grote familie: huisconcerten, boodschappen doen en spelende kinderen in de tuin. Juli 1944 vinden de Jodenjagers het huis: acht mensen worden afgevoerd naar het politiebureau, de drie kinderen worden ondergebracht bij een huisarts. Later worden vier anderen ook gevonden. Bob is op tijd gewaarschuwd, Eberhard weet te ontsnappen. Het gezin Brilleslijper vindt elkaar in augustus in Westerbork, waar zij kennis maken met de familie Frank. Een maand later volgt het transport naar Auschwitz, de zussen blijven bij elkaar. De anderen zien zij niet meer terug. Het leven wordt een hel, elke dag een strijd om te overleven. Eind 1944 worden ze vervoerd naar Bergen-Belsen, samen met Margot en Anne Frank. In het voorjaar van 1945 zitten er 1400 vrouwen op elkaar gepakt, zonder voedsel. Veel vrouwen bezwijken aan vlektyfus, ook Margot en Anne. Als door een wonder wordt het kamp met 60.000 gevangenen op 15 april 1945 bevrijdt door de Engelsen. Lien en Janny vinden hun mannen en kinderen terug in Amsterdam en Oegstgeest.

Ik heb het boek met bewondering voor de keuze die de vrouwen maakten gelezen. Dat roept de vraag op: ‘wat zou ik hebben gedaan’. De voortdurende spanning waarmee onderduikers moesten leven. Met afschuw gelezen over de kampen: een onmenselijk bestaan zonder eten, met veel zieken en altijd de jeuk van ongedierte. Gelezen met in het achterhoofd: ‘opdat wij nooit vergeten’.

Bekijk de video: Roxane van Iperen over ‘t Hooge Nest 

Hartschade – Hella de Jonge

Hartschade – Hella de Jonge

heeft jouw bibliotheek dit boek?

Begin april woonde ik een lezing bij van Hella de Jonge (echtgenote van Freek) in het kerkje in Huizum (Leeuwarden). Zij vertelde over haar lichamelijke klachten, met name het slechte functioneren van haar hart. Onder de indruk van haar verhaal besloot ik haar boek Hartschade te lezen.

Het verhaal begint als Hella wordt opgenomen na een klein hartinfarct tijdens een fietstest in het ziekenhuis. Zij is er van overtuigd dat het in de genen zit. Haar opa leed aan angina pectoris, haar moeder overleed na een hartaanval. Haar vader overleefde er één. De doodsoorzaak van hun zoontje Jork (3 maanden oud) is nooit vastgesteld, maar zij weet zeker dat hij ook een hartafwijking had. Hun kleindochter Maggie overleed tijdens een operatie aan haar hart, 7 jaar oud.

Hella begint aan een rondgang langs vele (mannelijke) artsen in meerdere ziekenhuizen. Vaak voelt zij zich niet serieus genomen en wordt er slecht naar haar geluisterd. Een zoektocht naar de juiste diagnose. Hella krijgt veel medicijnen voorgeschreven maar deze verdwijnen vaak in een la. Naast het slecht functioneren van haar hart, heeft zij meer fysieke ongemakken. Deze zijn voor een deel terug te voeren op haar jeugd. Haar ouders overleefden de oorlog en dat beïnvloedde de opvoeding van hun drie kinderen. Veel aandacht ging naar het schrijven van liedjes voor o.a. ’t Schaep met de vijf pooten door haar vader, Eli Asser. Hij schreef om te bewijzen dat hij nog leeft. Tijdens de pubertijd besloot Hella niet meer te eten. Maandenlang lag zij in het ziekenhuis, slechts een paar keer bezocht door haar ouders. Op zeventienjarige leeftijd werd zij het huis uitgezet.

Haar ervaringen met artsen en ziekenhuizen worden afgewisseld met jeugdherinneringen. Haar vader leeft nog (hij overlijdt januari 2019) en zij belt hem iedere dag om 11.00 uur. Dit zijn soms sombere maar ook regelmatig hilarische gesprekken. Hij is een boek aan het schrijven over zijn leven met gruwelijke en mooie herinneringen. Samen kunnen ze daar goed over praten. Vreemd genoeg voeren zij de beste gesprekken als haar vader in het ziekenhuis ligt. Daar komen haar broer en zus ook ter sprake. Met beide heeft Hella geen contact meer. Mooi beschrijft Hella het contact met haar dochter Roos. Zij hebben een sterke band met elkaar omdat ze allebei weten hoe het is een kind te verliezen. Zij delen de pijn en de weg die zij volgden na de dood van hun kind.

Deze roman is geen somber verhaal geworden. Het is een pleidooi voor meer persoonlijke betrokkenheid van artsen bij hun patiënten zodat er een dialoog ontstaat, maar vooral een oproep aan artsen om zich bewust te zijn van het feit dat een hartinfarct bij vrouwen andere verschijnselen heeft dan bij mannen. Het hartinfarct bij vrouwen is wereldwijd doodsoorzaak nummer één. Ik vind het een indrukwekkend verhaal, zowel van Hella als van haar vader Eli. Ondanks alle nare belevenissen heeft ze haar geloof in de zorg niet verloren.

Hella de Jonge is ambassadeur van de Stichting Hart voor Vrouwen die geld inzamelt voor onderzoek naar het verschil tussen man en vrouw bij cardiologische diagnoses en behandelingen.

Foon – Marente de Moor

Foon – Marente de Moor

heeft jouw bibliotheek dit boek?

Nieuwsgierigheid naar het verhaal achter deze intrigerende titel heeft mij er toe gebracht dit boek te lezen. Het verhaal wordt verteld door Nadja. Zij is een vrouw op leeftijd die samen met haar man Lev in de Russische wildernis leeft, in de omgeving van Sint Petersburg. Lev is veel ouder en lijdt aan geheugenverlies. Hij was ooit docent van Nadja, studente paleontologie, en liet zijn gezin achter om met Nadja de stad te ontvluchten. Ze wilden zelfvoorzienend leven en in rust hun kinderen opvoeden. Ze beginnen samen met idealistische buitenlandse vrijwilligers een biologisch laboratorium: het laboratorium van de Onafhankelijkheid. Ze bekwamen zich in het grootbrengen van berenwelpen.

Inmiddels zijn de kinderen het huis uit en hun onderzoek verwaarloosd. Hun dorp is verlaten, ze zijn de allerlaatste bewoners. Het echtpaar woont in een bouwval, afgesloten van de buitenwereld want telefoon en televisie werken niet meer, ook geen internet. De natuur speelt een grote rol en in en rond het huis leven veel huisdieren. Nadja leeft met haar gedachten in het verleden. Deze overdenkingen worden verstoord door een mysterieus oorverdovend geluid: de foon, de achtergrondruis uit het verleden.

Er lopen verschillende verhaallijnen door deze roman die niet verder worden uitgewerkt. Er is een rampjaar, waarin de gemeenschap uit elkaar viel, waar Nadja niet meer aan wil denken. Hun zoon komt af en toe thuis en dochter Vera is ‘verdwenen’. Esther, een Nederlandse inspecteur, komt nog een keer op bezoek. Veel raadselachtige gebeurtenissen die de lezer dwingen zelf het verhaal of de gedachten van Nadja aan te vullen. Nadja schept zich een eigen werkelijkheid, vaak beneveld door de drank. Op mij maakt ze de indruk van een eenzame vrouw, ook omdat haar man en zoon genoeg krijgen van haar verhalen. Aan het eind van het boek wordt duidelijk wat zich in het rampjaar heeft afgespeeld. De ontknoping van het boek kan op verschillende manieren worden uitgelegd.

Marente de Moor heeft een raadselachtig boek geschreven, met veel sprookjesachtige en magische gebeurtenissen. Eigenlijk moet de lezer voor zichzelf het thema bepalen: de natuur, de frictie tussen primitief en maatschappelijk leven, de religie? Zelf denk ik dat het gaat over hoe we omgaan met de natuur en onze cultuur. Doordat de herinneringen van Nadja heen en weer schieten, kost het soms moeite de verhaallijnen uit elkaar te houden. De vaak prachtige zinnen maken dit tot een sfeervol boek. Ik vind dit een bijzondere kennismaking met deze schrijfster.

Wil – Jeroen Olyslaegers

Wil – Jeroen Olyslaegers

heeft jouw bibliotheek dit boek?

Dit in 2016 verschenen boek van de Vlaamse schrijver Jeroen Olyslaegers gaat over de Tweede Wereldoorlog in Antwerpen. Een oude man, Wilfried Wils, vertelt aan zijn achterkleinzoon over de gebeurtenissen die hij meemaakte. De hoofdfiguren zijn Wil en Lode, twee agenten die dit beroep uitoefenen om de tewerkstelling in Duitsland te ontlopen. Tegen wil en dank raken ze betrokken bij de Jodenvervolging en de razzia’s onder leiding van de Duitsers. Hun kennismaking met de Duitse militairen reikt verder dan alleen het werk: ook in café’s treffen ze elkaar, waar de Duitsers worden omringd door gewillige vrouwen. Ook een tante van Wilfried heeft een relatie met een Duitser wat leidt tot ongemakkelijke momenten tijdens feestjes bij de Duitsers, waar Wilfried en zijn familie worden uitgenodigd.

Een leraar van de middelbare school, Nijdig Baardje, is een antisemiet die hem getuige laat zijn van een opruiende film wat uitloopt op het vernielen van een synagoge. Nijdig Baardje zorgt er ook voor dat Joodse eigenaren van een tabakswinkel worden opgepakt zodat hij met zijn vriendin de winkel kan overnemen. Wilfried komt telkens in aanraking met hem omdat de vriendin van Wilfried, Yvette, de moeder van Nijdig Baardje wekelijks voorleest. Yvette is de zus van Lode, zijn collega. Zo krijgen de mannen steeds meer contact met elkaar.

Lode helpt een ondergedoken Jood, Lizke, en vraagt hulp van Wilfried. Hij zegt dat toe omdat hij tijdens een dienst het gezin Lizke uit huis heeft gehaald en hij zich daar erg schuldig over voelt. Op zeker moment moet Lizke weg uit de schuilplaats omdat Nijdig Baardje hem op het spoor is. Lizke verdwijnt tijdens het overbrengen naar een ander adres. Wilfried gebruikt daarna de schuilplaats om in alle rust gedichten te kunnen schrijven . Hij dicht onder de naam Angelo. Na de oorlog verschijnt de gedichtenbundel. Als de stad al is bevrijd zijn er nog veel bombardementen die veel doden eisen. Tante Emma heeft een nieuwe vriend, Joe. De Canadezen gedogen de politie en langzamerhand vindt het recht haar weg. Om te voorkomen dat er teveel bekend wordt over zijn handelen, neemt Wilfried het recht in eigen hand. Familie en vriend Lode nemen afstand van hem.

Jeroen Olyslaegers heeft een indrukwekkend boek geschreven. Het verhaal over oorlog wordt soepel afgewisseld met gebeurtenissen in het leven van de oude Wilfried. Het leven tijdens een oorlog is het balanceren op een dunne draad, een leven tussen verraad, mededogen en schuld. Telkens word je geconfronteerd met de vraag: ‘Hoe zou ìk handelen als er een oorlog uitbreekt’. Soms vond ik Wilfried sympathiek dan weer vond ik hem slap, een ‘tweebak’ noemt de schrijver hem. Ik vind het een indringend boek over de Tweede Wereldoorlog die een belangrijke aanvulling is op alle andere romans die spelen in deze periode.
Met dit boek won Olyslaegers in 2017 de Belgische Fintro Literatuurprijs en de Prijs van de Lezersjury.
Dit boek is opgenomen in de lezingenreeks Spraakmakende boeken van dbieb en wordt besproken op woensdag 10 april 2019 door Prof. Dr. Mathijs Sanders.

Hieronder vind je een interview over het boek met Jeroen Olyslaeger.