Archief van
Auteur: Maartje

Ik lees graag over relaties, familiegeschiedenis, emigratie en de invloed van historische situaties en geloof op mensen. Dat is weer verweven met mijn wens om zelf familiegeschiedenis te schrijven. In dbieb houd ik mij vooral bezig met de digitale bibliotheek. Het leuke van tips van dbieb is dat mensen weten wie een bepaald boek aanbeveelt.
Ons gaat het in ieder geval nog goed – Ingrid Hoogendijk

Ons gaat het in ieder geval nog goed – Ingrid Hoogendijk

met ons gaat het in ieder geval nog goed
heeft jouw bibliotheek dit boek?

De Rotterdamse stoffenhandelaar Michiel Hoogendijk kwam in 1922 in het bezit van het landgoed Schakenhof in Oost-Pruisen. Hij leefde er met zijn gezin met zeven kinderen als een herenboer met het nodige personeel. Ze beleefden daar de opkomst van het nationaalsocialisme, de Tweede Wereldoorlog, de komst van de Russen en de ondergang van het Derde Rijk.

De schrijfster, Ingrid Hoogendijk, is een kleindochter van Michiel. Zij heeft na haar pensioen onderzoek gedaan naar haar familiegeschiedenis. Ruim tien jaar geleden kwam ze in het bezit van een groot brievenarchief met de brieven die de door Nederland en Duitsland verspreide familieleden aan elkaar schreven. Ze heeft tussen de brieven telkens kleine stukjes geschiedenis gezet om duidelijk te maken hoe de situatie op dat moment was. Op die manier wordt de inhoud van de brieven ook begrijpelijk.

Het boek begint met een beschrijving van het leven op Schakenhof. Op Schakenhof werden allerlei gewassen geteeld, maar er was ook een paardenfokkerij. De kinderen groeiden op in de natuur en met huisonderwijs. De oudste zoon Pieter ging uit huis toen hij in Königsberg naar het gymnasium ging. Hij werd voor zijn studie naar Amsterdam gestuurd. Daardoor zag hij ook vanuit Nederland hoe het in Duitsland verder ging.

Vanaf 1933 zagen de ouders al aankomen dat het niet goed ging in Duitsland. Zij lazen zolang het mogelijk was de Nederlandse kranten en kregen daardoor een bredere kijk dan de mensen om hen heen. De jongere kinderen waren behoorlijk Duits geworden. In 1937 trouwde de oudste dochter met een Duitse officier, die lid was van de SA.

De beschrijving van belevenissen van de verschillende familieleden tijdens de oorlog en het lot van Oost Pruisen dat onder de voet gelopen werd, geven samen een indringend beeld van de Tweede Wereldoorlog vanuit een in Duitsland wonend gezin. Vanaf 1944 worden de gebeurtenissen steeds tragischer: het gezin valt helemaal uit elkaar en meerdere gezinsleden vinden de dood door de oorlogssituatie. In de loop van de jaren na de oorlog krijgen alle overlevende kinderen weer contact met elkaar.

Ik heb dit boek met belangstelling en bewondering gelezen. Naarmate de oorlog vorderde werd het ook steeds spannender. Ik vind het knap dat de familiegeschiedenis aan de hand van brieven en interviews zo mooi in beeld is gebracht. Lees ook een recensie op het boekenblog Hebban.

Ik kom terug – Adriaan van Dis

Ik kom terug – Adriaan van Dis

ik kom terug
heeft jouw bibliotheek dit boek?

Adriaan van Dis heeft al vaak over zijn jeugd geschreven. Dan ging het vooral over de relatie met zijn vader en de invloed van zijn vader op het gezinsleven. Het gezin heeft veel meegemaakt in Nederlands-Indië en na de repatriëring naar Nederland.

Dit boek gaat over de relatie met zijn moeder. Het begint met een veelzeggende scène waarin de zestienjarige Adriaan toegang wil hebben tot een kist met geheime papieren van zijn moeder. Zij weet hem er hardhandig van af te houden. Als moeder haar einde voelt naderen kentert de relatie. Zij wil graag dat Adriaan haar helpt bij een zachte dood, dan zal ze haar verhalen met hem delen. Adriaan komt regelmatig naar haar toe om haar te voorzien van lekkernijen en probeert ondertussen informatie los te krijgen. Moeder houdt de regie: ineens zijn er weer allerlei papieren verdwenen. Ze beleven mooie momenten als ze op reis gaan langs de plaatsen van moeders jeugd en als er steeds meer herinneringen boven komen, die ze deelt met Adriaan.

Moeder wordt slechter en slechter, maar het moment van heengaan wordt telkens uitgesteld. Het opruimen gaat wel door. In de laatste weken zorgt Adriaan samen met zijn halfzuster voor zijn moeder. Adriaan leest af en toe voor wat hij geschreven heeft en zijn moeder is tevreden. Eindelijk komt hij dichterbij zijn moeder dan ooit, maar na haar dood blijkt de kist met geheimen nagenoeg helemaal leeg geruimd te zijn. Zijn moeder hield de regie tot het einde.

Ik vond het een mooi boek omdat het laat zien hoe de moeder-zoon verhouding zich ontwikkelt naarmate de dood dichterbij komt en omdat het meer licht werpt op de situatie met de vader zoals die in Familieziek naar voren komt. Dat boek besprak ik eerder op dit blog.

Adriaan van Dis vertelt bij Pauw over Ik kom terug:

Brooklyn – Colm Tóibín

Brooklyn – Colm Tóibín

Brooklyn
heeft jouw bibliotheek dit boek?

De jonge Ierse Eilis kan in Ierland moeilijk werk vinden. Haar zus Rose kent echter een pastoor die in de zomervakantie over is uit Brooklyn in de Verenigde Staten. Ze bespreekt met hem de mogelijkheid dat Eilis zal emigreren. Haar moeder staat ook helemaal achter de mogelijkheid op een beter leven voor Eilis.

Ze emigreert in de zomer en de pastoor heeft gezorgd voor een kosthuis bij een Ierse vrouw en een baan bij een warenhuis. Eilis heeft moeite om te wennen in de nieuwe omgeving; ze onderneemt weinig en houdt haar huisgenoten op afstand. De pastoor zorgt ervoor dat ze zich wat meer thuis voelt. Op een dansavond van de kerk maakt ze kennis met Tony, een lieve, vrolijke Italiaanse jongen. Al snel krijgen ze een relatie. Hij ziet hun toekomst al helemaal voor zich, maar Eilis is er nog niet aan toe.
Dan komt er plotseling bericht dat Rose is overleden. Eilis besluit dat ze naar haar moeder toe moet. Ze neemt een maand vrij. Tony leeft met haar mee, maar is bang dat ze niet terug zal komen. Hij vraagt haar om in stilte voor de wet met hem te trouwen.

Eenmaal in Ierland steunt Eilis haar moeder, komt in het reine met het overlijden van Rose en voelt zich weer helemaal thuis bij haar vriendin. Een jongen die ze eerder ontmoette is heel aardig tegen haar. Iedereen denkt dat ze nu wel zal blijven en met hem verder zal gaan, maar Eilis heeft niemand in Ierland verteld over haar huwelijk met Tony. Dan roept een eerdere werkgeefster in Ierland haar bij zich om duidelijk te maken dat zij van het huwelijk afweet. Eilis schrikt hiervan en raakt in een tweestrijd verwikkeld. Ineens weet ze dat ze terug moet en dat haar in Brooklyn een goed leven te wachten staat.

Het boek is geschreven vanuit het standpunt van Eilis. Eilis is een gewoon meisje dat volwassen wordt, mede door de afstand die de emigratie tot stand brengt. Ze is heel rustig en beschouwelijk en durft telkens weer iets meer. Het boek leest erg gemakkelijk en is niet saai doordat je als lezer de psychologische ontwikkeling van Eilis van dichtbij meemaakt. Een aanbeveling voor wie houdt van emigrantenlevens en volwassen worden.

In de Uittrekselbank is een uitgebreid uittreksel over dit boek te vinden (log in met je lenerspas en pincode).

 

De levens van Jan Six – Geert Mak

De levens van Jan Six – Geert Mak

De levens van Jan Six
heeft jouw bibliotheek dit boek?

In De levens van Jan Six beschrijft Geert Mak de familiegeschiedenis van een Amsterdamse elitefamilie. Door de eeuwen heen was Jan de meest voorkomende voornaam van de oudste zoon per generatie. Vandaar de woordspeling in de titel.

De eerste Jan Six leefde in de Gouden Eeuw. Hij was onder andere bevriend met Vondel en met Rembrandt en een groot liefhebber van kunst en cultuur. Van hem is een prachtig portret bewaard gebleven dat Rembrandt schilderde. Hoofdstukken lang lezen we over Amsterdam in de Gouden Eeuw: de politieke situatie en de culturele elite.

Dan gaat Mak verder met de nakomelingen en de tijd waarin die leefden. De achttiende eeuw was een tijd waarin het standsverschil nog steeds groot was en waarin de aristocratie alles bepaalde en veel inkomsten binnenhaalde door allerlei belastingen te heffen.

In de negentiende eeuw kwam er een kentering in de positie van de elite: het werd moeilijk om al het bezit in stand te houden, maar binnen de familie Six ging de familie voor alles. Er werden rijke huwelijkspartners gevonden om de stand op te kunnen houden.

In de twintigste eeuw heeft de familie een belangrijk aandeel in het verzet gehad en werd het  normaal om een baan te hebben.

Ook interessant is de positie van de vrouwen door de eeuwen heen. Waar in de achttiende eeuw in de hogere kringen al feministisch gedacht werd, kwam later in het boek naar voren hoe weinig rechten een vrouw binnen het huwelijk had.

Ik heb dit boek met aandacht gelezen. Het is heel interessant omdat het telkens raakt aan algemene kennis van geschiedenis, kunst en literatuur en dan wordt het ingevuld met concrete mensen die echt geleefd hebben. Bij mij sloot het bijvoorbeeld aan op het boek Ik, Vondel dat ik kort daarvoor gelezen had, maar ik weet nu ook dat er heel veel schilderijen van de familie Six verkocht zijn aan het Rijksmuseum. Het is een heel boeiend geschreven informatief boek, dat je als een familiegeschiedenis kunt lezen.

Hieronder geeft Geert Mak een inkijkje in De levens van Jan Six.

Ik, Vondel – Hans Croiset

Ik, Vondel – Hans Croiset

 

Ik, Vondel
heeft je bibliotheek dit boek?

Joost van den Vondel is heel oud geworden. In deze semi-autobiografische roman blikt hij terug op zijn leven. Hans Croiset is de echte schrijver, maar het is of Vondel werkelijk zijn levensverhaal heeft opgeschreven.

De dokter heeft Vondel verboden nog te dichten. Dat zou te vermoeiend voor hem zijn. Hij besluit daarom zijn levensverhaal te schrijven. In korte hoofdstukken gaat hij vol vaart door zijn leven: hij heeft zijn vrouw en al zijn kinderen overleefd. Het verhaal begint bij het overlijden van zijn laatste dochter Anna. Zij draagt voor haar dood de zorg voor haar dan 88-jarige vader over aan nicht Agnes. Naast Agnes is er nog de dienstmeid Aeltje die de laatste jaren goed voor hem zorgde, maar vlak voor Vondel ook overleed. Het laatste deel van het boek is opgeschreven door Agnes. Vondel was te zwak geworden.

Vondel schrijft veel over het geloof. Opgegroeid in een gesloten doopsgezind milieu, laat hij in de loop van zijn leven dat geloof los en bekeert zich tot het katholicisme. Hij kijkt op zijn eerdere toneelstukken terug met een kritische blik. Hij kan niet meer overal achter staan. Soms voelt hij zich zelfs een ongodist.

Het boek geeft een beeld van het leven in de Gouden Eeuw. In die jaren was de schouwburg gesloten uit angst voor rellen. Vondel betreurt dat heel erg. Op een bepaald moment wordt hij uitgenodigd door Constantijn Huygens voor een uitvoering van de Mariavespers van Monteverdi. Dat soort muziek mocht in die tijd niet openbaar uitgevoerd worden, maar alleen in een besloten bijeenkomst. Vondel is diep onder de indruk van de muziek.

Hans Croiset is erin geslaagd het boek zo te schrijven dat je echt denkt dat het Vondel is die spreekt. Hij heeft een alter-ego van Vondel opgevoerd waarmee Vondel in discussie gaat over zijn eigen gedrag. Op die manier wordt de afstand tot deze tijd verkleind en is het een leesbaar boek geworden. Er is nog veel meer te vertellen: bijvoorbeeld de houding van Vondel ten opzichte van vrouwen op het toneel (hij pleit ervoor vrouwenrollen door vrouwen te laten spelen, wat toen nog ongebruikelijk was) of de liefde van zijn leven die platonisch bleef. Als dit Spraakmakende boek binnenkort besproken wordt is er ruim voldoende stof.