Zo, ben jij er ook nog? – Bert van Slooten

Zo, ben jij er ook nog? – Bert van Slooten

heeft jouw bibliotheek dit boek?

Zo, ben jij er ook nog? gaat over drie meisjes in de Tweede Wereldoorlog in Rotterdam. Hoe ze dit SAMEN hebben overleefd. Vooral door de inzet van de oudste zus Rosa. Hun vader werd al vrij snel opgepakt door de Duitsers omdat hij een communist was en verzetswerk deed. Hij is overleden in april 1942. Het eerste jaar waren ze nog samen met hun moeder. Hun moeder werd in 1943 ook opgepakt door de Duitsers. Samen met haar zusjes bleef Rosa achter in het ouderlijk  huis in Rotterdam. Rosa ging graag naar school. ook omdat dit haar een gevoel van veiligheid gaf. Eerst hadden de meisjes nog wel contact met hun buren. Daar kwam een eind aan in de hongerwinter. Toen waren ze echt op elkaar aangewezen. Doordat ze weinig eten hadden waren ze erg verzwakt. Er waren soms dagen dat ze het bed niet uitkwamen. Vooral het jongste meisjes was erg hadden het zwaar. Daarom moest er iets gebeuren, vond Rosa.

Ze gingen weg uit Rotterdam, op zoek naar eten. Ze kwamen bij een boer maar die stuurde de meisjes weg. Via andere mensen kwamen ze toch weer bij deze boer. Toen kregen ze wel eten en mochten ze slapen onder een vloerkleed. Rosa besloot om naar familie buiten Rotterdam te gaan.  De laatste maanden van de oorlog hebben ze daar doorgebracht. Hun moeder heeft in kamp Utrecht en kamp Mauthausen gezeten. Na de oorlog is die via een omweg teruggekomen in Nederland.

Op een ochtend zag Rosa haar moeder aan de keukentafel zitten. Het enige wat haar moeder zei: Zo, ben jij er ook nog?

Dit is een waargebeurd verhaal dat veel indruk op mij heeft gemaakt omdat ik de hoofdpersoon Rosa ken. De bevrijding is 75 jaar geleden. Dit boek herinnert ons aan de moeilijke jaren in de oorlog. Opdat wij het nooit vergeten.

Let op mijn woorden – Griet op de Beeck

Let op mijn woorden – Griet op de Beeck

heeft jouw bibliotheek dit boek?

Let op mijn woorden van Griet op de Beeck is het meest recente boek van deze Vlaamse schrijfster. Tot nu toe las ik al haar voorgaande boeken, waar ik eigenlijk geen genoeg van kan krijgen. Dat is niet omdat haar boeken per se ‘leuk’ zijn, maar wel omdat Griet op de Beeck fantastisch weet te verwoorden wat onuitgesproken blijft of niet in woorden te vatten is. Terugkerende thema’s zjin familie, trauma, oud zeer en verwerking.

In Let op mijn woorden lees je vanuit het perspectief van Lise hoe zij zich staande probeert te houden in haar gezin met ouders die blind zijn voor wat er buiten hun eigen leven en referentiekader afspeelt. Hun huwelijk zit vol met oude patronen die op sommige momenten tragisch en op andere momenten bijna komisch zijn. Ondertussen wordt Lise op school verstoten door vriendinnen en wordt haar verdriet thuis aan de kant geschoven. Wanneer een aardige leraar zich over haar ontfermt geeft dat haar een gevoel van veiligheid dat ze eigenlijk niet echt kent. Later in het boek is Lise een volwassen vrouw met een goede baan in het ziekenhuis en een relatie met een knappe cardioloog. Op de achtergrond sluimert echter een eetstoornis die haar flink in de greep heeft.

Let op mijn woorden is het tweede deel in een trilogie waarin het overleven binnen je eigen familie centraal staat. De pijn die in de personages van Griet op de Beeck voorkomt is goed voelbaar tijdens het lezen van dit boek, evenals de elephant in the room tijdens confrontaties. Het is knap hoe de schrijfster het onuitgesprokene van het papier laat spatten. Keer op keer voel ik me na het lezen van haar boeken flink door elkaar geklutst. Leuk is anders, maar indrukwekkend is het zeker.

Bekijk de video: Griet op de Beeck over Let op mijn woorden in Vandaag

Wolf – Kristien Hemmerechts

Wolf – Kristien Hemmerechts

Wolf
Heeft jouw bibliotheek dit boek?

Vladimir Oeltsjenko is de naam van een pianist die de stand-up comedian Leander begeleidt op tournees door Belgische dorpszaaltjes. Vladimir is verwekt in een one-night stand van twee heel jonge mensen. Zijn grootmoeder Baba, de moeder van zijn vader, heeft hem toen hij vijf dagen oud was afgepakt van zijn moeder die te jong was om voor hem te zorgen. Zijn ouders hebben elkaar nooit weer gezien. Pas na vijftig jaar treffen ze elkaar bij de begrafenis van Baba.

Vladimir groeit op bij Baba, in een Russisch-Belgische familie waar een sfeer van opportunisme, verslaving, misbruik en intimidatie heerst. Als Vladimir er pas veel later achter komt dat Baba niet zijn moeder is groeit er een woede in hem die hij niet kan bedwingen. Hij gaat daarvoor in therapie, maar de meeste therapeuten bereiken niets bij hem. Totdat hij therapie krijgt van Lieselotte, een beginnend therapeut waar hij zich goed bij voelt. In de kerstvakantie vertrekt ze naar een therapeutische gemeenschap om uit te rusten. Hij boekt daar ook een kamer om bij haar in de buurt te zijn. Als de eigenaresse van de gemeenschap samen met Vladimir bij glad weer met beijzelde ramen in de auto naar de bakker rijdt vindt er een onwaarschijnlijk ongeluk plaats. De auto slipt en kantelt en raakt daarbij Lieselotte die daar toevallig wandelt. De eigenaresse en Vladimir zijn beide gewond geraakt. De meeste bewoners van de gemeenschap verdenken Vladimir ervan dat hij het ongeluk veroorzaakt heeft. Alleen Tessa gelooft dat hij onschuldig is. Kort daarna overlijdt Baba. Vladimir gaat samen met Tessa naar de begrafenis. Daarna lukt het hem om zijn woede af te leggen en het verlangen naar liefde vorm te geven. Hij voelt voor het eerst hoe het is om van iemand te houden.

Ik heb dit boek gelezen omdat Kristien Hemmerechts naar dbieb Leeuwarden eind vorig jaar kwam om een leesclubbijeenkomst bij te wonen. Ik was erbij en vond het heel interessant om te horen hoe het boek tot stand is gekomen. Kristien kent een familie die vergelijkbaar is met deze. Iemand uit dit gezin voelt zoveel woede dat alle andere gevoelens geblokkeerd worden. Het ongeluk dat beschreven wordt, heeft echt in de krant gestaan, maar vond niet plaats in deze familie. Ik vond het waardevol om deze bijeenkomst bij te wonen. Ik waardeer het boek meer nu ik de achtergrond ken. Het is een bemoedigend boek waarin de wolf in Vladimir getemd wordt door de onvoorwaardelijke liefde van Tessa.

Winter – Ali Smith

Winter – Ali Smith

heeft jouw bibliotheek dit boek?

Sofia Cleves en haar zuster Iris hebben elkaar al in geen dertig jaar gezien. Sofia was een succesvolle zakenvrouw en Iris was een felle klimaatactiviste. Een grotere tegenstelling is haast niet mogelijk.

Sofia’s zoon Arthur (Art) heeft ook al weinig contact met zijn moeder. Hij woont in Londen, waar hij het internet afspeurt naar overtredingen van het copyright. Zij vriendin Charlotte heeft hem net aan de kant gezet, vanwege zijn slappe houding ten aanzien van maatschappelijke- en klimaatvraagstukken.

Het is kerstmis en Art is uitgenodigd door Sofia in haar enorme landhuis in Cornwall. Art neemt een totaal onbekend meisje mee, Lux, dat zich tegen een riante betaling voor moet doen als Charlotte. Sofia is niet erg gastvrij en als blijkt dat Art haar zuster Iris heeft uitgenodigd is ze woedend. Niet dat Art Iris goed kent, maar ze volgen elkaar op Facebook en Twitter.

Deze vier mensen die elkaar amper kennen, of van elkaar vervreemd zijn, brengen de kerstdagen samen door. Langzaam komen ze dichter tot elkaar en worden hun levens en inzichten voor de lezer duidelijk. Herinneringen spelen een belangrijke rol, maar ook hoe deze mensen zich verhouden tot het huidige tijdsgewricht, dat bepaald wordt door de brexit, fakenews, immigratie, uitsluiting en klimaatverandering.

Ali Smith, vorig jaar uitgeroepen door een jury van academici, critici en auteurs tot de beste hedendaagse schrijver van het Verenigd Koninkrijk, heeft een hoogst actuele roman geschreven, waarbij de actualiteit vooral dient om de veranderingen die in een mensenleven (kunnen) plaatsvinden te onderschrijven. De stijl waarin Smith schrijft is onnavolgbaar. Associatief, niet altijd even gemakkelijk, maar origineel en sprankelend. Ik vind het prachtig. Ook de vele verwijzingen naar kunst en literatuur, vooral Shakespeare en Dickens (A Christmas Carol), spreken mij erg aan.

Winter is deel twee van het Seizoenenkwartet, eerder verscheen Herfst.

Lees hier een recensie over Winter in de Groene Amsterdammer en/of hier een recensie in Trouw.

Pastorale – Stephan Enter

Pastorale – Stephan Enter

heeft jouw bibliotheek dit boek?

Pastorale van Stephan Enter speelt zich af in de jaren tachtig van de vorige eeuw in Brevendal, anagram van Barneveld. Hoofdpersonen zijn broer en zus Oscar en Louise. Oscar woont nog bij zijn ouders in een vervallen landhuis aan de rand van het dorp in de biblebelt. Het is zomervakantie en hij heeft nog één jaar te gaan op de middelbare school. Hij ziet er enorm naar uit om na dat jaar te gaan studeren en uit te vliegen. Hij kijkt op tegen zijn zus die al een paar jaar studeert in de stad in het Westen van  het land, ver weg van het dorp. Ook Oscar wil zich ontworstelen aan zijn ouderlijk huis en de verstikkende gereformeerde sfeer in huis en in het dorp. Moeder is het toonbeeld van gereformeerdheid, vader is afvallige, maar doet niets anders meer dan pianospelen en lezen.

Oscar denkt dat Louise het helemaal heeft gemaakt in de stad, maar niets is minder waar. Ze denkt dat ze zich heeft vrijgemaakt van het geloof, ze rookt, drinkt, maar zit ondertussen flink met zichzelf in de knoop. Zowel broer als zus zitten op randje om met het geloof te breken. Ze zien beiden dat de wereld groter is dan die van hun dorp en het geloof. Louise heeft er kennis mee gemaakt in de stad, Oscar ziet dat er meer is doordat hij in contact komt met in hun dorp gehuisveste Molukkers.  Ook de TV maakt dat de wereld dichterbij komt.

De titel van het boek deed me meteen denken aan de vaak zwartgallige sfeer in de boeken van Maarten ‘t Hart en Jan Siebelink. Dat is in dit boek gelukkig niet het geval. Alleen de erg vrome ouderling Westeng doet daaraan denken, maar die figuur is tegelijkertijd lachwekkend beschreven.

Ik vond dit een geweldig boek. Het is een erg complete roman; het gaat niet alleen over het vrijmaken van het geloof, maar ook over hoe wij Nederlanders de Molukse gemeenschap indertijd hebben behandeld, over de verliefdheid van Oscar voor een Moluks meisje en de relatie die Louise aangaat met de zoon van de nieuwe dominee. Ook de schrijfstijl is mooi. Ik vind het heel knap dat een schrijver het presteert regels lange zinnen te maken zonder dat die vervelen.

Een gesprek met de schrijver in het radioprogramma Opium kun je hier beluisteren.