Archief van
Tag: brieven

Ons gaat het in ieder geval nog goed – Ingrid Hoogendijk

Ons gaat het in ieder geval nog goed – Ingrid Hoogendijk

met ons gaat het in ieder geval nog goed
heeft jouw bibliotheek dit boek?

De Rotterdamse stoffenhandelaar Michiel Hoogendijk kwam in 1922 in het bezit van het landgoed Schakenhof in Oost-Pruisen. Hij leefde er met zijn gezin met zeven kinderen als een herenboer met het nodige personeel. Ze beleefden daar de opkomst van het nationaalsocialisme, de Tweede Wereldoorlog, de komst van de Russen en de ondergang van het Derde Rijk.

De schrijfster, Ingrid Hoogendijk, is een kleindochter van Michiel. Zij heeft na haar pensioen onderzoek gedaan naar haar familiegeschiedenis. Ruim tien jaar geleden kwam ze in het bezit van een groot brievenarchief met de brieven die de door Nederland en Duitsland verspreide familieleden aan elkaar schreven. Ze heeft tussen de brieven telkens kleine stukjes geschiedenis gezet om duidelijk te maken hoe de situatie op dat moment was. Op die manier wordt de inhoud van de brieven ook begrijpelijk.

Het boek begint met een beschrijving van het leven op Schakenhof. Op Schakenhof werden allerlei gewassen geteeld, maar er was ook een paardenfokkerij. De kinderen groeiden op in de natuur en met huisonderwijs. De oudste zoon Pieter ging uit huis toen hij in Königsberg naar het gymnasium ging. Hij werd voor zijn studie naar Amsterdam gestuurd. Daardoor zag hij ook vanuit Nederland hoe het in Duitsland verder ging.

Vanaf 1933 zagen de ouders al aankomen dat het niet goed ging in Duitsland. Zij lazen zolang het mogelijk was de Nederlandse kranten en kregen daardoor een bredere kijk dan de mensen om hen heen. De jongere kinderen waren behoorlijk Duits geworden. In 1937 trouwde de oudste dochter met een Duitse officier, die lid was van de SA.

De beschrijving van belevenissen van de verschillende familieleden tijdens de oorlog en het lot van Oost Pruisen dat onder de voet gelopen werd, geven samen een indringend beeld van de Tweede Wereldoorlog vanuit een in Duitsland wonend gezin. Vanaf 1944 worden de gebeurtenissen steeds tragischer: het gezin valt helemaal uit elkaar en meerdere gezinsleden vinden de dood door de oorlogssituatie. In de loop van de jaren na de oorlog krijgen alle overlevende kinderen weer contact met elkaar.

Ik heb dit boek met belangstelling en bewondering gelezen. Naarmate de oorlog vorderde werd het ook steeds spannender. Ik vind het knap dat de familiegeschiedenis aan de hand van brieven en interviews zo mooi in beeld is gebracht. Lees ook een recensie op het boekenblog Hebban.

De eenzame postbode – Denis Thériault

De eenzame postbode – Denis Thériault

Heeft jouw bibliotheek dit boek?

Wat een prachtig en ontroerend verhaal vertelt de Canadese schrijver Denis Thériault in zijn boek De eenzame postbode.

Het verhaal gaat over postbode Bilodo die, erg eentonig, al vijf jaar lang dezelfde postronde doet in de volkswijk Saint-Janvier-des-Ames. Hij gaat ook bijna nooit uit. Tussen de bedrijven door doet hij nog wel wat aan kalligrafie. Kortom: saai. Maar, na de afwas doet hij de deur op slot en geeft hij zich over aan zijn zonde. Een zonde die bestaat uit het stiekem openen van persoonlijke brieven. Hij stoomt ze ’s avond open, leest ze en bezorgt ze pas de volgende dag. De brieven houden hem op de been. De brieven van Ségolène, een vrouw die in Guadeloupe woont, fascineren hem wel het meest. In haar brieven staan alleen maar haiku’s. Onze postbode weet aanvankelijk niet eens wat een haiku is, maar raakt gaandeweg helemaal verslingerd aan die dichtvorm en ook aan de schrijfster ervan, Ségolène. Hij aanbidt haar. De brieven met haiku’s zijn gericht aan een heer, Gaston, die op zijn beurt haiku’s aan Ségolène stuurt.

Op een kwade dag overlijdt Gaston als gevolg van een ongeluk met in zijn hand de brief die hij had willen posten aan Ségolène, en Bilodo is in de buurt. Zie daar de aanzet tot een serie verwikkelingen die uiteindelijk zullen leiden tot een verrassende en tragische gebeurtenis. Toch is niet alles kommer en kwel in het verhaal, want de tragiek wordt licht en komisch beschreven. Dit boek is een echte aanrader, nog meer voor wie van haiku’s houdt, want er zitten er veel van in.

Het boek is oorspronkelijk geschreven in het Frans, onder de titel Le Facteur Emotif. Hier vindt u een interview met Denis Thériault over de Engelse versie van het boek, The Peculiar Life of a Lonely Postman.

 

Onvoltooide liefdesbrieven – Michaïl Sjisjkin

Onvoltooide liefdesbrieven – Michaïl Sjisjkin

sjisjkinSasjenka en Volodjenka zijn verliefd, maar omdat Volodjenka met het Russische leger afgereisd is naar de oorlog in China schrijven ze elkaar brieven. In de eerste brieven halen ze herinneringen op aan hun prachtige tijd samen. Deze eerste brieven zijn adembenemend, omdat ze het geluk heel overtuigend beschrijven.

Langzamerhand ontstaat er echter een andere toon. Terwijl het leven voor Sasjenka in Sint Petersburg doorgaat heeft haar geliefde het niet gemakkelijk in de oorlog. In het boek is dat de Bokseropstand in China (rond 1900), maar eigenlijk doet dat er niet zo toe. Het verhaal zou zich in elke tijd en in elke oorlog kunnen afspelen. Dat blijkt ook wel uit toespelingen op veel latere gebeurtenissen die Sjisjkin Volodjenka in zijn brieven laat vermelden.

Naarmate de tijd vordert merk je als lezer dat er iets vreemds aan de hand is met de brieven. Ze zijn gericht aan de geliefde, maar er wordt door de schrijvers niet gereageerd op de inhoud van voorgaande brieven. Het is alsof het eigenlijk dagboekfragmenten zijn en ze de brieven vooral voor zichzelf schrijven. Volodjenka schrijft ook ergens: Waarom schrijft men? Zolang we schrijven betekent dat dat we nog in leven zijn.

Als lezer vraag je je op een gegeven moment wel af of dat klopt, want al vrij snel kom je erachter dat Sasjenka het bericht krijgt dat Volodjenka gesneuveld is. Toch blijven ze elkaar brieven schrijven, alleen lopen ze niet meer synchroon in de tijd. Sasjenka beschrijft haar verdere leven, dat niet erg gelukkig verloopt. Volodjenka beschrijft de verschrikkingen van het front, hij is degene die namens het leger familieleden op de hoogte moet stellen van het overlijden van soldaten. Bij hem blijft de tijd steken in 1900.

De dood speelt een allesoverheersende rol in dit boek. Niet alleen voor wat betreft de oorlog, maar ook Sasjenka blijft in haar leven niet gespaard voor het overlijden van dierbaren. Het is de kracht van hun liefde die hen op de been houdt en de moed geeft om verder te gaan. Dat is ook de kracht van dit boek: liefde is sterker dan de dood.

Onvoltooide liefdesbrieven is een rijk boek. Het lezen van dit intrigerende verhaal kostte mij enig doorzettingsvermogen, vooral ook door de vrij sombere sfeer en het ontbreken van een echte verhaallijn, maar het is de moeite wel waard. Er komen veel thema’s aan de orde en alleen al daarom zou je het moeten herlezen.

 

De vertrouweling – Hélène Grémillon

De vertrouweling – Hélène Grémillon

‘De vertrouweling’ is het romandebuut van de Franse schrijfster Hélène Grémillon en werd onlangs genomineerd voor de Prix Goncourt en de Prix des Libraires (Frankrijk).

Het verhaal speelt zich af in Parijs, 1975. Hoofdpersoon van het verhaal is Camille Werner, een vrouw van midden dertig.  Camille woont en werkt in Parijs en is redacteur. Na het overlijden van haar moeder, als gevolg van een auto-ongeluk, ontvangt Camille tussen andere condoléanceberichten een dikke brief zonder afzender.  In de brief beschrijft ene Louis hoe hij in contact kwam met een meisje genaamd Annie. Camille kent echter geen Louis. Er komt nog een brief ; het verhaal van Louis gaat verder en doet verslag van gebeurtenissen die plaatsvonden  aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Camille denkt eerst dat de brief niet voor haar bestemd is en gaat op zoek naar een andere Camille Werner. Ze kan echter geen andere Camille Werner in Parijs vinden.  Als de dikke enveloppen maar blijven komen meent Camille te weten dat het hier niet om brieven gaat maar om een manuscript dat in gedeelten naar de redacteur, Camille, wordt gestuurd.  In een volgend briefverhaal  verandert de verteller in de persoon van Annie, die ons toevertrouwt wat er gebeurde bij de familie M. Het wordt steeds raadselachtiger. Zouden de brieven toch voor Camille zijn bedoeld? Camille raakt steeds meer betrokken bij de geschiedenis en gaat op onderzoek uit.  Uiteindelijk zal blijken dat alles draait om  een belofte die  Annie doet aan mevrouw M. Een belofte die vergaande gevolgen heeft, ook voor Camille zelf.

De opbouw van het boek zit heel knap in elkaar. Doordat de ik-persoon verschillende keren wijzigt worden de gebeurtenissen steeds vanuit verschillend perspectief verteld. Vertellers zijn beurtelings Camille, de schrijver van de brieven, het meisje Annie en aan het einde van het boek een persoon die boven deze personen staat. De lezer krijgt zo een heel genuanceerde kijk op het verhaal en hij/zij wordt steeds weer geprikkeld verder te lezen.  Immers: de puzzel moet compleet worden. De lezer wordt super nieuwsgierig.

Dit is werkelijk een aanrader, een prachtig boek!  Je kunt bijna niet stoppen met lezen want op bijna iedere bladzijde is wel een nieuwe ontdekking te doen.