Archief van
Tag: familiegeschiedenis

Ze hebben mijn vader vermoord – Edouard Louis

Ze hebben mijn vader vermoord – Edouard Louis

Heeft jouw bibliotheek dit boek?

Als Francofiel lees ik tijdens mijn vakantie graag een werk van een Franse schrijver. Deze keer viel mijn oog op het nieuwe boek van Edouard Louis.
Het is een aangrijpend literair verhaal. De auteur schrijft over het leven van zijn vader vanaf zijn geboorte tot zijn dood die naderend is. Hij probeert er achter te komen wat zijn vader in zijn leven allemaal heeft moeten doorstaan en waardoor het komt, dat zijn vaders leven is verwoest. Hij kan slecht praten met zijn vader, die uit een arbeidersmilieu komt en wiens geluk door de samenleving is verwoest.

Louis heeft geen leuke jeugd. Zijn vader is een harde man, die door zijn woede over “het ongeluk” dat hem treft, zich tegen de Franse staat keert. Hij uit dat door zijn vrouw en kind slecht te behandelen. Als het hem duidelijk wordt dat zijn enige zoon homofiel is wordt het allemaal nog zwaarder. Hun relatie, geteisterd door armoede en schaamte, is erg moeilijk. Louis vlucht vaak voor zijn vader en heeft medelijden met zijn moeder. De verwachtingen die de vader van het leven had, zijn totaal niet uitgekomen. Wanneer Louis later terugkomt in zijn vroegere woonplaats, ziet hij hoe de arbeiders destijds zijn uitgebuit door de politieke elite. Louis probeert te doorgronden wat zijn vader allemaal heeft moeten doorstaan. Hierdoor verandert de relatie tussen de vader en zoon en kun je spreken van een aangrijpende liefdesbetuiging van de zoon aan zijn steeds minder wordende vader. “De staat heeft mij kapotgemaakt!”. Een aanrader!

 

Ons gaat het in ieder geval nog goed – Ingrid Hoogendijk

Ons gaat het in ieder geval nog goed – Ingrid Hoogendijk

met ons gaat het in ieder geval nog goed
heeft jouw bibliotheek dit boek?

De Rotterdamse stoffenhandelaar Michiel Hoogendijk kwam in 1922 in het bezit van het landgoed Schakenhof in Oost-Pruisen. Hij leefde er met zijn gezin met zeven kinderen als een herenboer met het nodige personeel. Ze beleefden daar de opkomst van het nationaalsocialisme, de Tweede Wereldoorlog, de komst van de Russen en de ondergang van het Derde Rijk.

De schrijfster, Ingrid Hoogendijk, is een kleindochter van Michiel. Zij heeft na haar pensioen onderzoek gedaan naar haar familiegeschiedenis. Ruim tien jaar geleden kwam ze in het bezit van een groot brievenarchief met de brieven die de door Nederland en Duitsland verspreide familieleden aan elkaar schreven. Ze heeft tussen de brieven telkens kleine stukjes geschiedenis gezet om duidelijk te maken hoe de situatie op dat moment was. Op die manier wordt de inhoud van de brieven ook begrijpelijk.

Het boek begint met een beschrijving van het leven op Schakenhof. Op Schakenhof werden allerlei gewassen geteeld, maar er was ook een paardenfokkerij. De kinderen groeiden op in de natuur en met huisonderwijs. De oudste zoon Pieter ging uit huis toen hij in Königsberg naar het gymnasium ging. Hij werd voor zijn studie naar Amsterdam gestuurd. Daardoor zag hij ook vanuit Nederland hoe het in Duitsland verder ging.

Vanaf 1933 zagen de ouders al aankomen dat het niet goed ging in Duitsland. Zij lazen zolang het mogelijk was de Nederlandse kranten en kregen daardoor een bredere kijk dan de mensen om hen heen. De jongere kinderen waren behoorlijk Duits geworden. In 1937 trouwde de oudste dochter met een Duitse officier, die lid was van de SA.

De beschrijving van belevenissen van de verschillende familieleden tijdens de oorlog en het lot van Oost Pruisen dat onder de voet gelopen werd, geven samen een indringend beeld van de Tweede Wereldoorlog vanuit een in Duitsland wonend gezin. Vanaf 1944 worden de gebeurtenissen steeds tragischer: het gezin valt helemaal uit elkaar en meerdere gezinsleden vinden de dood door de oorlogssituatie. In de loop van de jaren na de oorlog krijgen alle overlevende kinderen weer contact met elkaar.

Ik heb dit boek met belangstelling en bewondering gelezen. Naarmate de oorlog vorderde werd het ook steeds spannender. Ik vind het knap dat de familiegeschiedenis aan de hand van brieven en interviews zo mooi in beeld is gebracht. Lees ook een recensie op het boekenblog Hebban.

De levens van Jan Six – Geert Mak

De levens van Jan Six – Geert Mak

De levens van Jan Six
heeft jouw bibliotheek dit boek?

In De levens van Jan Six beschrijft Geert Mak de familiegeschiedenis van een Amsterdamse elitefamilie. Door de eeuwen heen was Jan de meest voorkomende voornaam van de oudste zoon per generatie. Vandaar de woordspeling in de titel.

De eerste Jan Six leefde in de Gouden Eeuw. Hij was onder andere bevriend met Vondel en met Rembrandt en een groot liefhebber van kunst en cultuur. Van hem is een prachtig portret bewaard gebleven dat Rembrandt schilderde. Hoofdstukken lang lezen we over Amsterdam in de Gouden Eeuw: de politieke situatie en de culturele elite.

Dan gaat Mak verder met de nakomelingen en de tijd waarin die leefden. De achttiende eeuw was een tijd waarin het standsverschil nog steeds groot was en waarin de aristocratie alles bepaalde en veel inkomsten binnenhaalde door allerlei belastingen te heffen.

In de negentiende eeuw kwam er een kentering in de positie van de elite: het werd moeilijk om al het bezit in stand te houden, maar binnen de familie Six ging de familie voor alles. Er werden rijke huwelijkspartners gevonden om de stand op te kunnen houden.

In de twintigste eeuw heeft de familie een belangrijk aandeel in het verzet gehad en werd het  normaal om een baan te hebben.

Ook interessant is de positie van de vrouwen door de eeuwen heen. Waar in de achttiende eeuw in de hogere kringen al feministisch gedacht werd, kwam later in het boek naar voren hoe weinig rechten een vrouw binnen het huwelijk had.

Ik heb dit boek met aandacht gelezen. Het is heel interessant omdat het telkens raakt aan algemene kennis van geschiedenis, kunst en literatuur en dan wordt het ingevuld met concrete mensen die echt geleefd hebben. Bij mij sloot het bijvoorbeeld aan op het boek Ik, Vondel dat ik kort daarvoor gelezen had, maar ik weet nu ook dat er heel veel schilderijen van de familie Six verkocht zijn aan het Rijksmuseum. Het is een heel boeiend geschreven informatief boek, dat je als een familiegeschiedenis kunt lezen.

Hieronder geeft Geert Mak een inkijkje in De levens van Jan Six.

Boeroes – Karin Sitalsing

Boeroes – Karin Sitalsing

 

Boeroes
heeft jouw bibliotheek dit boek?

“Een familiegeschiedenis van witte Surinamers” luidt de ondertitel van dit boek. Dan denk je al snel aan de blanke kolonisators die de plantages in Suriname runden. Niets is minder waar: er is in Suriname een groep kolonisten die halverwege de negentiende eeuw de armoede in Nederland ontvlucht zijn om in Suriname een nieuw bestaan op te bouwen. Een dominee ging vooruit om kwartier te maken. Hij zocht een stuk grond voor hen uit dat moerassig en onvruchtbaar was. De net aangekomen kolonisten zouden daar gaan boeren. Hen was een boerderijtje op vruchtbare grond beloofd, maar er stonden alleen maar hutjes voor hen klaar. Een groot deel van de emigranten overleed in de eerste maanden na aankomst aan allerlei tropische ziekten waar zij niet tegen bestand waren.

Een stel van deze kolonisten zijn de voorouders van Karin Sitalsing, journaliste bij verschillende kranten. Zij woont in Groningen en ontdekte door haar zoektocht naar de familiegeschiedenis dat ze in de stad vlakbij het huis van een van haar voorouders woont. Haar voorouders hadden een bakkerijtje in een Gronings dorp en besloten om in Suriname te proberen een bestaan als boer (boeroe) op te bouwen.

Een boeiend verhaal ontrolt zich doordat de algemene geschiedenis en de persoonlijke geschiedenis door elkaar lopen. Het deed mij denken aan  “Het Pauperparadijs” van Suzanne Jansen. Dat is ook zo’n sterk boek door die combinatie. In Het Pauperparadijs beschrijft  Suzanne het leven in Veenhuizen. Ongeveer een miljoen Nederlanders hebben een voorouder die daar een periode doorgebracht heeft, las ik net nog in een recensie. Dat is bij Boeroes wel anders: er zijn maar weinig Nederlanders die een boeroe als voorouder hebben. Maar dat maakt het niet minder boeiend. De boeroes hebben een eigen cultuur met tradities en herdenkingen. Daarnaast zijn ze ook geïntegreerd in Suriname, hebben partners gevonden uit andere bevolkingsgroepen en zijn bij de Surinaamse maatschappij betrokken. Net als andere Surinamers zijn er velen bij de onafhankelijkheid van Suriname naar Nederland gekomen. Daar begint het boek mee: een witte boeroe hoort in de tram twee donkere Surinamers met elkaar praten en ze verstaat alles. De Surinamers zijn stomverbaasd als zij reageert.

Op YouTube geeft Karin zelf een introductie op het boek.

 

En we noemen hem – Marjolijn van Heemstra

En we noemen hem – Marjolijn van Heemstra

En we noemen hem
Heeft je bibliotheek dit boek?

De ik-figuur uit dit boek kreeg op haar achttiende verjaardag een ring van haar grootmoeder. Het is een erfstuk uit de adellijke familie waartoe ze behoort. De ring is afkomstig van een neef, bommenneef genoemd, die de ring heeft bestemd voor een nazaat die naar hem genoemd wordt. De hoofdpersoon is zwanger en wil haar eerste kind naar de neef vernoemen. Maar ze wil eerst meer weten over hem.
Ze gaat op onderzoek naar het verhaal van bommenneef. Volgens de familie heeft hij vlak na de oorlog een NSB-er vermoord door op pakjesavond een bom te laten bezorgen. De bom ontplofte en de NSB-er was op slag dood. De familie beschouwt de neef dan ook als een held.
De ik-figuur zoekt bronnen na, komt in archieven, krijgt contact met andere onderzoekers van de Tweede Wereldoorlog, leert veel en komt steeds meer te weten over de werkelijke toedracht van het voorval.
Er tussendoor speelt het verhaal van de zwangerschap van de vertelster. De hoofdstukken hebben de namen van het aantal weken te gaan. De zwangerschap is niet gemakkelijk en vergt veel, maar is tevens een deadline voor het onderzoek. De lezer komt uiteindelijk niet te weten hoe de baby gaat heten. De ouders twijfelen ook nog na de geboorte en in het ziekenhuis staat er voorlopig baby op het naamkaartje.

Het is een interessant boek voor mensen die van stamboomonderzoek en familiegeschiedenis houden. De werkelijkheid is altijd genuanceerder dan de familieverhalen doen vermoeden.

Marjolijn van Heemstra won met dit boek de BNG Literatuurprijs 2017.