Archief van
Tag: gezin

De avond is ongemak – Marieke Lucas Rijneveld

De avond is ongemak – Marieke Lucas Rijneveld

heeft jouw bibliotheek dit boek?

Na de positieve en minder positieve aandacht in de pers, werd ik nieuwsgierig naar dit boek.
Het verhaal speelt zich af in een gereformeerd boerengezin. Meteen in het begin gebeurt er iets verschrikkelijks: de oudste zoon Matties verdrinkt tijdens het schaatsen. De veearts komt het vertellen en de buurvrouw wordt gevraagd meteen de kerstboom op te ruimen. De vader laat het waterbed leeglopen op het erf, want dat deint teveel bij het huilen.

Het trieste begin van een indringend boek, verteld door Jas, een meisje van 12 jaar. Het gezin bestaat nog uit broer Obbe (16) en zusje Hanna (7).
Door het overlijden van Matties valt het gezin uit elkaar, alles verkilt. De ouders kunnen niet met elkaar praten: ‘over de doden praten we niet, die gedenken we’. De kinderen worden aan hun lot overgelaten, er worden geen verjaardagen meer gevierd. De maaltijden duren niet langer dan een kwartier en de moeder eet steeds minder.

Als de MKZ toeslaat, raakt de vader nog meer het spoor bijster. Hij zit hele dagen in zijn rookstoel en gaat alleen naar buiten om mollenklemmen te zetten.
Jas houdt altijd haar jas aan, bewaart van alles in de zakken als herinnering.
Met Hanna schept zij zich een droomwereld ‘aan de overkant waar de lichtjes zijn’. Daar zullen zij naar toe gaan met behulp van ‘de veearts’ of ‘Boudewijn de Groot’. Obbe raakt geobsedeerd door de dood en bedenkt morbide spelletjes. Onder het oog van Jas doodt hij zijn hamster, een konijntje, een vlinder en de haan laat hij door Jas doodslaan. Dit als offer om hun ouders te laten leven.
Aan het einde van het verhaal willen de ouders dat Jas haar jas uittrekt, want er wordt gekletst in het dorp over haar. Jas zegt dat dat niet kan omdat zij dan ziek wordt en dat ze niet wil ‘dat haar ouders doodgaan’.

Eigenlijk valt dit boek niet samen te vatten. De denkbeelden van Jas buitelen over elkaar heen, er worden heel veel metaforen gebruikt. Sommige recensenten zeggen té veel, ikzelf vind het juist mooi, fantasievol taalgebruik. Het meest getroffen werd ik door de gedachten van Jas en de afstand tussen de ouders en hun kinderen. Het verhaal deed mij erg denken aan het boek van Lize Spit, Het smelt. Beiden spelen zich af op het platteland en beschrijven de belevenissen van kinderen, meestal buiten het gezichtsveld van de ouders.

 

Het groene pad – Anne Enright

Het groene pad – Anne Enright

enright
Heeft jouw bibliotheek dit boek?

Ierland, Kerstmis 2005. Rosaleen (76) nodigt haar vier kinderen uit om de kerst bij haar te vieren. Ze vermeldt en passant op de kerstkaart dat ze het huis wil verkopen, het huis waarin de kinderen zijn geboren en opgegroeid. Reden voor de twee zoons en twee dochters om dit jaar hun moeder op te zoeken met kerst, al zijn de onderlinge contacten sporadisch geworden.

Dan, de oudste en meest geliefde zoon, wilde priester worden, een keuze waarvan zijn moeder destijds bijna hysterisch werd. Priester werd hij niet, maar hij emigreerde naar de Verenigde Staten, waar hij uit de kast kwam en verscheidene homoseksuele relaties had. In de jaren 80 en 90 niet ongevaarlijk, veel van zijn vrienden overleden in die tijd aan aids. In 2005 is Dan gesetteld in Toronto, waar hij een stabiele relatie met Ludo heeft.

Constance de oudste dochter is in Ierland gebleven, ze woont dicht bij haar moeder. Ze is getrouwd met Desmond en tobt wat met haar gezondheid. Financieel hebben ze het goed.

Emmet is ontwikkelingswerker, hij is meestal in het buitenland. In 2002 zit hij in Mali met zijn vriendin Alice. Met zijn familie heeft hij weinig contact.

Hanna tenslotte, de jongste dochter, is actrice in Dublin. Ze heeft een relatie met Hugh en samen hebben ze een baby. Helaas heeft ze ook een ernstig drankprobleem, hetgeen haar carrière geen goed doet en ook de veiligheid van de baby in gevaar brengt.

Alle vier de kinderen hebben een moeilijke relatie met hun moeder. Rosaleen is dominant en wispelturig en ze kan goed manipuleren. De ontmoeting op kerstavond verloopt dan ook niet vlekkeloos, ook zijn er spanningen tussen de broers en zussen onderling. Maar als Rosaleen opeens spoorloos verdwijnt blijkt er een saamhorigheid op te treden, waardoor ze even net een gewoon gezin lijken. Blijkbaar is hun moeder toch een verbindende factor.

Ik vond dit een heel mooi boek. De verhalen over de broers en zussen zijn erg verschillend. Anne Enright schrijft heel beeldend en bepaalde scenes blijven nog lang op je netvlies staan. Vooral het verhaal over Emmet in Mali vond ik indringend.

Het groene pad was genomineerd voor de Man Booker Prize 2015. In 2007 won Anne Enright al de Man Booker Prize met De samenkomst (The gathering).

 

Mrs. Bridge – Evan S. Connell

Mrs. Bridge – Evan S. Connell

mrs.bridge
Heeft jouw bibliotheek dit boek?

Mrs. Bridge verscheen in 1959 en Mr. Bridge verscheen 10 jaar later in 1969. Samen vormen ze een tweeluik waarin hun huwelijk  wordt beschreven, respectievelijk vanuit de vrouw en vanuit haar echtgenoot.

Plaats van handeling is Kansas City. India trouwt in de jaren dertig van de vorige eeuw met Walter Bridge, sindsdien heet zij Mrs. Bridge en dat geeft al precies aan wat haar positie is in het huwelijk. Het exotische tintje dat haar voornaam haar gaf, verdwijnt in een oerdegelijk bestaan als huisvrouw, moeder en echtgenote. Zelfstandig beslissingen nemen is er niet bij, alles moet worden overlegd met Mr. Bridge, die een drukke baan heeft als advocaat en veel van huis is. Het opvoeden van hun drie kinderen is de taak van Mrs. Bridge, maar als het op belangrijke zaken aankomt is Mr. Bridge uiteraard de baas.

Hij brengt het geld in (hij vindt geld ook heel belangrijk), ze hebben het financieel uitstekend en gaan om met mensen uit gegoede kringen. Ze hebben (zwart) huispersoneel, dat ze goed behandelen, maar met wie ze hun kinderen toch liever niet zien omgaan. Ze willen te allen tijde een onberispelijke indruk maken op de buitenwereld, de vuile was mag niet buiten hangen. Dat is wel eens lastig als de kinderen groter worden en hun eigen willetje doordrijven. Maar ze doen hun best, op hun kleinburgerlijke, bekrompen manier.

Toch is Mrs. Bridge niet erg gelukkig, ze mist iets in haar leven, al kan ze er niet echt de vinger op leggen en denkt ze er ook niet al te veel over na. Vooral nadat de kinderen grotendeels het huis uit zijn, probeert ze de eenzaamheid te verdrijven met winkelen en musea bezoeken met haar vriendinnen. Zelfs de Europese reis die ze van Mr. Bridge cadeau krijgt voor haar verjaardag brengt haar niet wat ze er van verwachtte.

Zoals uit het tweede deel, Mr. Bridge, blijkt is Walter Bridge zich van haar gevoel niet bewust. Hij begrijpt niet waarom ze ongelukkig is. Ze hebben het toch goed? Toch moet ook hij, in zeldzame momenten, aan zichzelf toegeven dat het leven hem geen echte vreugde heeft gebracht. Vrolijkheid, blijheid, dat wel, maar echte vreugde, nee.

Ik vond deze twee boeken prachtig om te lezen. Hoewel er geen echte plot is kon ik ze moeilijk wegleggen, de korte hoofdstukjes jagen je er als een trein doorheen. Ook de schrijfstijl van Connell trok me erg aan: geen woord te veel en altijd to the point. Heerlijk!

Meer informatie over Evan S. Connell en de boeken vindt u op de website van de uitgever.

 

 

De vrouw die de honden eten gaf – Kristien Hemmerechts

De vrouw die de honden eten gaf – Kristien Hemmerechts

Hemmerechts‘The sad truth is that most evil is done by people who never make up their minds to be good or evil.” Schrijfster Kristien Hemmerechts zet met het motto van Hannah Arendt de toon van haar boek. De vrouw die de honden eten gaf gaat over ‘de meest gehate vrouw van België’. De roman maakt gebruik van het leven van Michelle Martin, de ex-vrouw van Marc Dutroux. Dit gegeven zorgde in België voor emotionele reacties bij het verschijnen van dit boek. Het verdriet om de dood van jonge meisjes en de woede ten aanzien van Dutroux en Martin bleken nog vers.

De vrouw die de honden eten gaf is fictie. Michelle Martin heet Odette en Marc Dutroux wordt M genoemd. Het boek biedt een kijkje in het hoofd van Odette. Zij heeft zich in gevangenschap gestort op haar geloof. Tussen het bidden en biechten door, wordt de lezer meegenomen in een eindeloze stroom gedachten en (gebrek aan?) gevoelens over individuele verantwoordelijkheid en boetedoening. ‘Ik viel hem niet lastig met vragen. Ik had mijn leven in zijn handen gelegd. Wat hij deed was goed.’ (…) ‘M had van mij een hond gemaakt.’

Odette schetst een beeld van de jeugd van M in Congo. Daar geven zijn ouders blijk van een discutabele seksuele moraal en ontwikkelt M zich tot een autoritaire jongen. ‘Strips verhuurde hij voor één frank per dag. En van de opbrengst kocht hij snoep, dat hij met niemand deelde. Hij heeft nooit iets met iemand gedeeld. Nooit.’ Zowel Odette als M hebben te lijden onder hun dominante moeders.  ‘Sommige vrouwen krijgen kinderen, maar daarom zijn ze nog geen moeder. En andere vrouwen zijn moeder zonder ooit een kind te hebben gekregen.’ Odette begint uit verzet tegen haar moeder een gewelddadige relatie met M. ‘Ik was een prostituee die hij niet hoefde te betalen.’ Samen krijgen ze drie kinderen.

De enkele harde expliciete sekspassages maakten mij enigszins misselijk. De terloopse gedachtes van Odette over de ontvoerde meisjes en waarom zij stierven (terwijl Odette wel de honden eten gaf), zijn intens droevig. Als lezer werd ik voortdurend heen en weer geslingerd tussen de vraag wat waarheid, waan of leugen is. Het personage Odette wekt zowel bij vlagen ongemakkelijke sympathie als walging en woede op. Ik vind De vrouw die de honden eten gaf misschien daarom wel het moeilijkste boek dat ik ooit gelezen heb. Verwacht van dit boek geen antwoorden, oordelen of conclusies. Aan het eind van het boek zijn er talloze vragen bijgekomen. Zoals literatuur betaamt.

Dingen die niemand weet – Alessandro D’Avenia

Dingen die niemand weet – Alessandro D’Avenia

dingen die niemand weetDe debuutroman ‘Wit als melk, rood als bloed’ van Alessandro D’Avenia vond ik erg mooi, ik was dan ook benieuwd naar dit nieuwe boek. Net als in ‘Wit als melk, rood als bloed’ staan hier jongeren centraal.  De zomervakantie nadert het einde en de mooie veertienjarige Margherita staat op het punt om naar haar nieuwe school, het lyceum, te gaan. Ze vindt het spannend, maar heeft er ook veel zin in om een nieuw leven te beginnen.  Dan krijgt ze op de laatste dag van de vakantie, via het antwoordapparaat, te horen dat haar vader het gezin gaat verlaten en stort haar onbezorgde leventje in. Margherita voelt zich enorm alleen en verlaten. Ze gaat naar haar nieuwe school, maar heeft er nu niet veel zin meer in; ze verzet zich, is brutaal, vindt moeilijk aansluiting maar is vooral erg verdrietig.

Door de leraar Italiaans en Latijn komt ze in aanraking met prachtige literatuur en klassieke mythologie , waarin ze zichzelf kan verliezen. Ook sluit ze vriendschap met Marta die uit een leuk en druk gezin komt; Margherita gaat daar veel liever naartoe dan naar haar eigen lege huis. Marta neemt haar mee naar toneel en Margherita ontdekt dat ze daar talent voor heeft. Op toneel ontmoet ze Giulio, ze voelt meteen wat voor hem.  Op school wordt Margherita geïnspireerd door het verhaal van Odyssee van Homerus  en dan besluit ze niet langer af te wachten, maar samen met Giulio haar vader op te zoeken.

Mooi verhaal, prachtig taalgebruik, de gevoelens worden erg uitgebreid beschreven. Er komen veel literaire citaten in het boek voor, die gaan over het leven, de liefde. Het doet filosofisch aan. Alessandro D’Avenia is zelf leraar letterkunde, dat kun je goed merken in dit boek. Het is net of D’Avenia zoveel mogelijk van zijn kennis in het boek probeerde te stoppen, vaak is het mooi, maar soms ook net teveel van het goede.

  •  Heeft jouw bibliotheek Dingen die niemand weet?
  •  Voor degenen die het Italiaans beheersen: de website van Alessandro D’Avenia