Archief van
Tag: herinneringen

Winter – Ali Smith

Winter – Ali Smith

heeft jouw bibliotheek dit boek?

Sofia Cleves en haar zuster Iris hebben elkaar al in geen dertig jaar gezien. Sofia was een succesvolle zakenvrouw en Iris was een felle klimaatactiviste. Een grotere tegenstelling is haast niet mogelijk.

Sofia’s zoon Arthur (Art) heeft ook al weinig contact met zijn moeder. Hij woont in Londen, waar hij het internet afspeurt naar overtredingen van het copyright. Zij vriendin Charlotte heeft hem net aan de kant gezet, vanwege zijn slappe houding ten aanzien van maatschappelijke- en klimaatvraagstukken.

Het is kerstmis en Art is uitgenodigd door Sofia in haar enorme landhuis in Cornwall. Art neemt een totaal onbekend meisje mee, Lux, dat zich tegen een riante betaling voor moet doen als Charlotte. Sofia is niet erg gastvrij en als blijkt dat Art haar zuster Iris heeft uitgenodigd is ze woedend. Niet dat Art Iris goed kent, maar ze volgen elkaar op Facebook en Twitter.

Deze vier mensen die elkaar amper kennen, of van elkaar vervreemd zijn, brengen de kerstdagen samen door. Langzaam komen ze dichter tot elkaar en worden hun levens en inzichten voor de lezer duidelijk. Herinneringen spelen een belangrijke rol, maar ook hoe deze mensen zich verhouden tot het huidige tijdsgewricht, dat bepaald wordt door de brexit, fakenews, immigratie, uitsluiting en klimaatverandering.

Ali Smith, vorig jaar uitgeroepen door een jury van academici, critici en auteurs tot de beste hedendaagse schrijver van het Verenigd Koninkrijk, heeft een hoogst actuele roman geschreven, waarbij de actualiteit vooral dient om de veranderingen die in een mensenleven (kunnen) plaatsvinden te onderschrijven. De stijl waarin Smith schrijft is onnavolgbaar. Associatief, niet altijd even gemakkelijk, maar origineel en sprankelend. Ik vind het prachtig. Ook de vele verwijzingen naar kunst en literatuur, vooral Shakespeare en Dickens (A Christmas Carol), spreken mij erg aan.

Winter is deel twee van het Seizoenenkwartet, eerder verscheen Herfst.

Lees hier een recensie over Winter in de Groene Amsterdammer en/of hier een recensie in Trouw.

Dit is mijn moeder – Tommy Wieringa

Dit is mijn moeder – Tommy Wieringa

heeft jouw bibliotheek dit boek?

In dit boek heeft Tommy Wieringa zijn herinneringen aan zijn moeder op papier gezet. Zijn in 2015 overleden moeder, Lia Wiersema, heeft jarenlang een winkel aan de Vismarkt in Groningen gehad. Een winkel volgestouwd met allerlei spullen, alternatieve geneesmiddelen en veel tierelantijnen. Lia is niet geboren voor een saai leven, ze is letterlijk en figuurlijk een kleurrijke vrouw, ze is vrijgevochten, excentriek, tegendraads, eigengereid en ook een dwingeland. Dat tegendraadse en eigengereide zal zelfs tot haar dood leiden, want in plaats van reguliere hulp in te schakelen wendt ze zich tot een antroposofische kwakzalver wanneer ze kanker heeft. In dit NPO-programma zie en hoor je meer over Lia en haar zoon Tommy.

Tot zijn twaalfde levensjaar is het voor Tommy te harden met zijn moeder, alhoewel ze zich vaak grillig gedraagt. Ook wel vermakelijk, want nooit een dull moment met haar. Zo trekt ze zich bijvoorbeeld niks aan van verkeersregels. Als Tommy twaalf jaar is verlaat zijn moeder het gezin. Het is de bedoeling dat hij bij zijn moeder gaat wonen, maar dat gaat niet. Tommy blijft bij zijn vader en met zijn moeder gaat hij vanaf dat moment om als kat en hond. Belangrijkste twistpunt is steeds het compleet afwijkende wereldbeeld van Lia. Ze denkt anders over voeding, inentingen, de farmaceutische industrie, ze is dol op complottheoriën, macrobiotische diëten, enzovoort. Ze is erg wantrouwend over de gevestigde orde. Maar toch kunnen moeder en zoon niet zonder elkaar.

Dit boek is een prachtig, met humor geschetst portret van een bijzondere moeder. Zoals Tommy Wieringa zelf zegt is ze niet alleen zijn moeder maar ook een van zijn meest geliefde personages. Lezen maar!

Hieronder vertelt Tommy Wieringa over Dit is mijn moeder bij Jinek:

Ze zullen denken dat we engelen zijn – Bert Natter

Ze zullen denken dat we engelen zijn – Bert Natter

Heeft jouw bibliotheek dit boek?

Op een mooie zondagmiddag zit Alfred op een terras in de stad. Aan het tafeltje naast hem neemt een vrouw plaats die kort een gesprekje met hem begint. Ze zal net een bestelling doen als aan de overkant van het plein een geldwagen inrijdt op een ander terras. Tegelijk komen er mensen uit een busje die om zich heen beginnen te schieten: een terroristische aanslag. Alfred belandt met de hem onbekende vrouw, die zich voorgesteld heeft als Prunella, onder een tafeltje en als door een wonder overleven zij de aanslag. Om hen heen vallen er talloze doden en gewonden.

Afred en Prunella voelen zich met elkaar verbonden dankzij het feit dat ze het overleefd hebben. Prunella is getrouwd en heeft een gezin, Alfred is alleen. Zijn vrouw is overleden en hij werkt als chauffeur op een busje dat gehandicapte kinderen vervoert. Ze zoeken elkaar op en proberen te verwerken wat er is gebeurd. Alfred krijgt bezoek van Jon van slachtofferhulp, die hem later in contact brengt met de politie, die graag informatie van ooggetuigen wil. Het blijkt dat Alfred zich sommige zaken anders herinnert dan Prunella en ook de camerabeelden van nabijgelegen gebouwen, die de aanslag registreerden, verwarren hem, omdat hij de gebeurtenissen net iets anders beleefde. Toch weet hij aan de hand van die camerabeelden de politie waardevolle informatie te verschaffen.

Als lezer denk je ook te weten wat er precies gebeurde op dat zonnige plein tijdens de aanslag. Toch voel je je als lezer op het verkeerde been gezet, mede doordat Alfred niet een geheel betrouwbare verteller is. Dat heeft een ontregelend effect, waardoor je meer over het boek gaat nadenken. Overigens leest het boek als een trein, ik heb het in twee avonden uitgelezen. Het is spannend met een aantal onvoorziene wendingen en toch nog iets raadselachtigs. Eigenlijk moet je het twee keer lezen!

Bekijk hier een uitzending van VPRO Boeken, waarin Carolina Lo Galbo spreekt met Bert Natter over Ze zullen denken dat we engelen zijn.

 

Als niet dan zou – Ali Smith

Als niet dan zou – Ali Smith

alismith
heeft jouw bibliotheek dit boek?

Tijdens een etentje bij Genevieve en Eric Lee, in upperclass Greenwich, neemt genodigde Mark een onbekende gast mee. Deze man, Miles Garth, staat halverwege het diner op, loopt naar de bovenverdieping en sluit zichzelf op in de logeerkamer. Hij weigert naar buiten te komen en praat met niemand.  Hij blijft daar maanden zitten.

Wie is Miles Garth?

Het weinige dat we over hem te weten komen wordt ons verteld door vier mensen die hem op enig moment in hun leven ontmoet hebben: Anna, die hem heeft meegemaakt op een reis door Europa die ze als 17-jarigen maakten, Mark die hem in de schouwburg ontmoette tijdens een opvoering van The Winter’s Tale van Shakespeare, May Young, die hem kent via haar jong gestorven dochter Jennifer, en Brooke Bayoude een slim, uitzonderlijk welbespraakt meisje van negen dat met haar ouders ook bij het etentje aanwezig was.

Wat we te weten komen is dat Miles een aimabele, attente, zachtmoedige,vriendelijke en behulpzame man is, maar niemand kent hem echt goed. Als lezer mag je je zelf een beeld vormen van deze man en zijn redenen om zich af te sluiten van de wereld.

In dit briljante boek speelt taal een belangrijke rol, evenals tijd. Niet geheel toevallig speelt dit boek in Greenwich, waar de nulmeridiaan loopt, referentie voor tijdmeting en geografische meting (lengte- en breedtegraden). Geschiedenis en persoonlijke herinneringen komen door het hele boek heen voor. Verhalen zijn een belangrijk middel om herinneringen vast te houden, evenals rijm (in poëzie).

Ik heb genoten van Als niet dan zou en van het originele, speelse en sprankelende taalgebruik. De vertalers zullen hier een ongelooflijke klus aan gehad hebben, petje af! De opzet van het boek en het genoemde taalgebruik zal overigens niet iedereen aanspreken en lezers die houden van een verhaal met een kop en een staart kunnen misschien beter een ander boek kiezen. Maar voor wie daar wél van houdt: lezen dit boek!

 

Onbewaakt ogenblik – Bernlef

Onbewaakt ogenblik – Bernlef

16394594-Onbewaakt-ogenblikDeze laatste roman van Bernlef verscheen in december 2012, net na zijn dood.

Het boek gaat over schrijver Henk Materman (74), die een grote gelijkenis met Bernlef vertoont, en die van zijn uitgever het verzoek krijgt om een autobiografie te schrijven. Memoires, dus. Het idee staat Materman niet aan, zijn geheugen is als een zeef en bovendien: wie zit er op te wachten? Maar hij laat zich min of meer overhalen en begint zijn jeugdjaren in Amsterdam en Haarlem op papier te zetten.

Hij  ontdekt daarbij dat hij eigenlijk meer herinneringen heeft aan zijn grootouders dan aan zijn ouders. Vooral zijn grootvader heeft invloed gehad op de ontwikkeling van de jongen. Zo neemt hij Henk mee naar de Sint Bavo, waar hij voor het eerst orgelmuziek van Bach hoort. Het is een overweldigende ervaring, waarbij in die grote kerk licht en ruimte, geluid en stilte even losgemaakt zijn uit de omringende wereld.

Als Materman vastloopt in het schrijven huurt hij een hotelkamer in Bergen aan Zee, waar hij vaak langs de stormachtige kust loopt.  In Bergen ontmoet hij Jacob Doorman, een componist die door een beroerte geen noten meer kan lezen. Hij herinnert zich het gebruik van dingen, maar de namen, de woorden ervoor, weet hij niet meer. Hij adviseert Materman om herinneringen die zich schuil houden, maar te laten rusten. Zo gauw je ze ophaalt, gaan ze net als vissen op het droge dood. Materman neemt dat advies ter harte en laat zijn uitgever weten dat de memoires er nooit zullen komen, omdat herinneringen zich niet laten dwingen. Alleen in onbewaakte ogenblikken kan soms een gebeurtenis uit het verleden zich aan je openbaren.

Als lezer kun je je niet altijd aan de indruk onttrekken dat Bernlef met Onbewaakt ogenblik een autobiografische roman heeft geschreven. Materman vertoont wel heel veel overeenkomsten met Bernlef. Maar daar moeten we ons niet op blind staren. Niet voor niets heeft de schrijver het boek als motto meegegeven: A little autobiography and a lot of imagination are best. (Raymond Carver).

Hoe het ook zij, het is een prachtig boek over de werking van het geheugen, de rol van taal daarbij, de (on)betrouwbaarheid van herinneringen. Er zijn veel verwijzingen naar muziek, poëzie, kunst en wetenschap en hier en daar ook naar het eigen werk van Bernlef. Een boek dat het waard is om te (her)lezen en een waardig afscheid van een sympathiek schrijver.